En Sosyal Blog

Schumann: Chopin 2. Piyano Sonatı

Schumann: Chopin 2. Piyano Sonatı

Yazan: R.Schumann
Yayın: Die Neue Zeitschrift für Musik
Tarih: 1841
Çeviren: Cihan Barut

*Andante Dergisinin Eylül 2018 sayısında yayımlanmıştır.


Sezileri güçlü uzman bir göz, bu sonatın ilk ifadelerini inceledikten sonra bestecisi hakkında şüphe etmez.

Uyumsuz sesler ile uyumsuz seslerden uyumsuz seslere; sadece Chopin bu tarzda başlar- ve yine sadece Chopin bu tarz ile bitirir. Ve yine de bu eser içinde ne çok güzellik var!

Bu besteyi ‘sonat’ olarak nitelendirmesi imalı bir şaka değilse de düpedüz bir meydan okumadır.

Chopin, tek başlarına takdim edilmesi mümkün olmayan dört adet yaramaz çocuğunu almış, onları gizlice ‘sonat’ adı altında bir araya getirmiş gibi görünüyor.

Mesela taşralı bir şarkıcının büyük şehirdeki bir müzik merkezine müzik satın almak için geldiğini varsayalım. Ona en yeni besteler gösterilir ama o hiçbirini beğenmez.

Daha sonra zeki bir çalışan taşralı müşteriye bir ‘sonat’ gösterir. “Evet!” diye haykırır şarkıcı- “eski günlerin yankıları, bu tam bana göre”. Satın alır ve evinde çalmayı dener.

Korkunç bir yanılgı içinde değilsem, henüz ilk sayfadan sonra müziğin tüm azizleri üzerinden ağıza alınmayacak sözler söyledikten sonra bunun düzgün bir sonat olmadığını haykıracaktır.

Ancak Chopin amacına ulaşmış, şarkıcının evine girmiştir.

Yıllar sonra bir torun tozlu raftan bu sonatı alıp, çaldıktan sonra “Adam çok da haksız değilmiş” deyip demeyeceğini kim bilebilir ki!

Yukarıdaki hikâye ile kararın yarısını vermiş sayılıyoruz.

Chopin artık başka bestecilerden bulunabilecek tarzda müzik yazmıyor. Kendine göre haklı sebepleri de var.

Kültürlüleri de dahil olmak üzere, çoğu piyanistin kendi parmakları ile kolayca çalabilecekleri besteler dışında kalan eserleri görmüyor veya yargılamıyor olmaları çok üzücü.

Böyle zor eserler üzerinde ön inceleme yapmak yerine notaları ellerine alarak ölçü ölçü ilerlemeye çalışıyorlar.

Akılları karışık şekilde notaları ellerinde bıraktıklarında ise yapısal bağıntıları güçlükle tecrübe etmiş oluyorlar.

Jean Paul gibi, özellikle, Chopin’in de kendine özgü garip pasajları ve parantezleri var. Bu pasajlar üzerinde fazla oyalanılmaması tavsiyesi yerindedir, aksi halde iz sürenler patikada yollarını kaybederler.

Bu sonatta, bu tarz engeller hemen hemen her sayfada mevcut ve Chopin’in sık düzensiz ilerleyişi şifreyi çözmek isteyenlerin işini kolaylaştırmıyor.

Harmonik olmak istememesinin sonucu ise, sadece kayda değer durumlarda anlayışla karşılanan, oldukça yoğun diyez ve bemol yağmuru oluyor. Bazen haklı ancak ağırlıklı olarak hayatları boyunca sürecek bir gizem istemeyen halkın aklını karıştırıyor.

Bu sonat, karakteristik olarak beş adet bemol içeriyor. Yani si bemol minör tonalitede – ki bu tonalitenin çok popüler olduğu söylenemez.

İlk üç ölçü bize mi ve la natürel ile do ve sol diyez sunuyor!

Bu Chopenistik başlangıcı takip eden fırtınalı ve tutkulu bölüm ise bizlere Chopin’in ilk eserlerini anımsatıyor. Bu sıkça duyulmalı ve iyi çalınmalı!

İlk bölümde oldukça güzel bir şarkı da var. Aslında bu, eserlerinde sıklık ile rastlanan Polonya Ulusal temasının damakta bıraktığı tadın yavaşça kaybolması, Chopin’in Almanya üzerinden İtalya’ya uzanışı.

Chopin ve Bellini’nin arkadaş olduğu biliniyor. Bu dostluğun ikilinin sanatlarına yansımaması da pek mümkün gözükmüyor. Ancak bu mütevazi bir bağ.

Zira bu güzel şarkı duyulmaya başladığında Polonya ruhu tüm netliği ile ön plana çıkıveriyor. Elbette Bellini ikinci bölümün ilk perdesinin kapanışında iç içe geçmiş bu akorlara cesaret edemezdi!

Böylece sona gelen ikinci bölümün kapanışı ise “İtalyan” – Bu bana Liszt’in Rossini ile ilgili yorumunu hatırlatıyor: “Rossini ve müzisyen arkadaşları yazılarını “en alçakgönüllü hizmetkarın” ifadesi ile bitiriyorlar” – Chopin’in kadansları ise farklı bir duygusallık içeriyor!

İkinci bölüm ise aynı ruh halinin bir devamı-cesur, akıllı ve yaratıcı. Trio ise zarif ve rüya gibi- tam anlamıyla Chopenistik!

Beethoven’inkilere benzer, sadece isimde bir “Scherzo”. Bunu takip eden şey ise daha da karanlık; iticiliği olan bir cenaze marşı.

Re bemol bir Adagio ölçülemez derecede daha güzel bir efekt sağlayabilirdi.

‘Final’ başlığı altındaki son bölüm ise müzikten çok bir alay. Bu müzikten yoksun bölüm içerisinde, tüm karşı koyulma çabasına karşın kararlı bir duruş sergileyen, kötü bir ruhun nefes alışverişinin duyulduğu itiraf edilmeli.

Şikayet etmeden büyülenmişçesine bunu dinliyoruz- ancak müzik denemeyeceği için övgüden uzak tutuyoruz.

Böylece sonat başladığı gibi bitiyor; gizemli, gülümseyen ve alaycı bir Mısır Sfenksi gibi.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.