En Sosyal Blog

Magnetar Yıldız Nedir?

Magnetar Yıldız Nedir?

“Magnetar”lar, tuhaf özelliklere sahip, bilinen sayıları Samanyolun gökadamızda ancak 25 kadar olan, çok güçlü manyetik alanları bulunan yıldızlardır. Magnetarların manyetik alanları Dünya’daki en güçlü mıknatısınkinden bir milyar kez daha güçlüdür. Süpernova patlamalarından sonra oluştukları düşünülen bu yıldızların gerçekten nasıl oluştuğu kuramsal açıklansa da bunu destekleyecek gözlem yapılamamıştı. Şimdi Avrupa Güney Gözlemevi’nin VLT (Very Large Telescope) çok büyük teleskopunu kullanarak elde edlen bir bulgu magnetar oluşumuna açıklık getirmektedir.


Çok kütleli (Güneş’in en az 10 katı büyüklükte) bir yıldız yakıtını bitirip çökünce ya bir nötron yıldızı ya da bir kara delik oluşur. Nötron yıldızı çok küçüktür ve müthiş bir yoğunluğa sahiptir. Bir çay kaşığı büyüklükte bir nötron yıldızı maddesi yaklaşık bir milyar ton kütleye sahiptir. Magnetarlar nötron yıldızların çok az rastlanan egzotik bir türüdür. Müthiş güçlü manyetik alan yanında, kabuklarında deprem benzeri yer değiştirmeler olduğunda kuvvetli gama ışınları da yayarlar.
Güney yarımküredeki, Ara Takımyıldızı grubunda bulunan ve Westerlund 1 olarak anılan magnetarın özellikleri astronomlar tarafından açıklanamıyordu. Bu magnetar hesaplara göre Güneş’imizin 40 katı büyüklükte bir süpernova patlamasıyla oluşmuştu. Ancak bu büyüklükte bir yıldız patladığında nötron yıldızı değil, bir kara delik olması gerekiyordu.
Astronomlar bu bilmeceye bir çözüm önerdiler. Buna göre, bu magnetarın ikiz sayılabilecek, birbirine çok yakın dönen iki çok kütleli yıldızın etkileşimi sonucu oluştuğunu düşündüler. Bu iki çok kütleli yıldız Dünya-Güneş mesafesi kadar birbirine yakın ve birbiri etrafında dönüyor olmalıydı. Fakat ikinci yıldız etrafta görünmüyordu. Westerlund 2 diye adlandırdıkları bu ikinci yıldız muhtemelen süpernova patlaması sırasında uzağa savrulmuş olmalıydı. Ara Takımyıldızı içinde yapılan ayrıntılı bir gözlemde gerçekten de aranan yıldız bulundu. Westerlund 1-5 adı verilen bu yıldızın özellikleri, tek başına oluşamayacağını bir ikiz yıldızdan süpernova patlaması ile oluşabileceğini göstermektedi.
Bu yıldızın beklendiği gibi bulunması magnetarın oluşumunu da açıklıyordu. Buna göre sürecin ilk aşamasında birbirinin yakın çevresinde dönen ikiz yıldızdan daha kütleli olanının dış kısımları yıldız yakıtını bitirirken öteki ikizine geçiyor. Daha sonra magnetar olacak olan bu ikinci yıldız, ek kütlelerle daha hızlı dönmeye başlıyor.
İkinci aşamada, aldığı ek kütle ve edindiği ek dönme hızı ile ikiz yıldız da kütle saçmaya başlıyor ve bir kısım kütlesini ilk yıldıza doğru saçıyor. İkinci yıldız yakıtını bitirip çökme aşamasına geldiğinde yüksek dönme hızından dolayı yüksek manyetik alana sahipken, kütlesi bir kara delik oluşturmayacak kadar azalmış oluyor. İlk yıldız çökme aşamasına gelmediği için parlamaya devam ederken (Westlerlund 1-5) ikincisi bir magnetar oluyor (Weterlund 1).
İşte böylece, önce kuramsal olarak açıklanan bu durum, bilimin bir küçük zaferi olarak gözlemsel olarak da kanıtlanmış bulunuyor.

Kaynakça:
http://www.eso.org/public/news/eso1415/

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.