En Sosyal Blog

Karanlık Maddenin Sırları Neler?

Karanlık Maddenin Sırları Neler?

Karanlık Maddenin İzleri Mi Bulundu?

Kozmologların son yıllarda en çok ilgilendikleri iki konu karanlık madde ve karanlık enerji olmuştur. Her ikisi de etkileri ancak dolaylı görülebilen ama doğrudan deneysel ölçümlerle kanıtlanamayan olgular olarak ortada durmaktadır. Şimdi iki yeni bulgu karanlık maddeyi biraz aydınlatır gibidir. Bunlardan birinin arkasındaki isim, Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi’nden Esra Bülbül’dür.

Hesaplamalara göre kara madde evrendeki tüm madde-enerji bütününün %24’ünü oluşturmaktadır. Görünen bilinen maddenin 5 katı fazla kara madde vardır. Fakat atomlardan ve bilinen atom altı parçacıklardan oluşmayan kara maddeyi bir hayalet olmaktan çıkarıp doğrudan gözlemlemek ve ölçmek mümkün olamamıştır.


Şimdi kalabalık gökada kümelerinden gelen ani X-ışınları parlamaları kaynağının kara madde olduğu düşünülmekte. Eğer bu konudaki kuramsal öngörüler doğruysa, kara madde “steril nutrino”lardan oluşmakta. Steril nutrino standart parçacık modeli kapsamında değil.


Kara madde ile normal madde, çekim kuvveti ile etkileşmekte. Fakat bunun dışında kara madde görünmüyor ve başka yollarla varlığı kanıtlanamıyor. Fizikçiler kütlesinin henüz bilinmeyen başka bir parçacık ile bağlantılı olduğunu düşünüyorlar. Bunun için bir aday parçacığa WIMP (weakly interacting massive particle) adı verilmiş. Zayıf etkileşimli büyük kütleli parçacık olarak çevrilebilen bu kuramsal parçacık da henüz gözlemlenebilmiş değil.


Nutrinolar da kara madde parçacığı olmaya aday olarak görülmüştü. Üç çeşitten oluşuyor nutrinoların normal madde ile etkileşimi çok zayıf ve gözlemlenmesi çok zor. Çok çok küçük olan kütleleri ile tüm evrende kara maddeyi oluşturmaları mümkün değil. Şimdi kuramsal bilimciler bir dördüncü tür nutrino önermekteler. Steril nutrino normal madde ile daha da az etkileşmekte ama 10 kev gibi bir yeterli kütleye sahipse tüm evrendeki kara maddeyi oluşturabilir.


Bu yeni önerilen parçacığı doğrudan gözlemleyebilmek neredeyse olanaksız. Bu nedenle onu bozulduğunda oluşan izleri ile görebilmek gerekir. Bilimcilere göre kuramsal olarak bu izler X-ışınları ve diğer tür nutrinolar olmalı. İki bağımsız astrofizik gözlemci grubu bu varsayımlarla arşivlerdeki X-ışınları verilerini araştırdılar. Özellikle kara maddenin zengin olduğu gökada kümelerine yöneldiler.


Harvard-Smithsonian Astrofizim merkezinden Esra Bülbül ve ekibi, Avrupa Uzay Ajansı ESA’nın XMM-Newton uzay teleskopu ve NASA’nın Chandra X-ışınları uzay teleskopundan alınan 73 değişik gökada kümeleri verilerine baktılar. Hollanda Leiden Üniversitesinden Alexey Boyarsky ve ekibi de gene XMM-Newton verilerinden Perseus gökada kümesini ve Andromeda gökadasını incelediler.


Her iki grup da 3,5 kev enerji bantında X-ışınları yayınımı gördüler. Bu yayınımın tek kaynağı olarak 7 keV kütlesine sahip steril nutrinolar gösterildi. Başka hiçbir bilinen doğal olay, bu düzeyde X-ışınları yayamayacağı için bu gözlemin bozulan steril nutrinolar olduğu sonucuna varıldı. Her iki grup da gözlemin ölçüm düzeneğinen gelen bir gürültü olmasını olasılık dışı görmekte.


Esra Bülbül, düşünülebilecek her türlü olasılık ve senaryoyu dikkate aldıklarını ve gözlemlerin tek açıklamasının bozulan steril nutrinolar olabileceği sonucuna vardıklarını söylemekte. Daha önce de steril nutrino iddiaları ortaya atılmış ve arkası gelmemiş olduğu için, bazı astrofizikçiler bulguları ilginç ve makul bulurken, bazıları da ihtiyatlı davranarak yeni gözlemler beklediklerini söylemekteler.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.