FriendFeed etiği üzerine bir yazı

16 Oct 2009

FriendFeed genelimizin henüz yabancı olduğu sosyal bir paylaşım sitesi. Çok yeni ve çok rahat bir ortam ve bu yüzden ve sanırım henüz Hammurabi kanunları oturmamış.

FF’de (böyle kısaltıyoruz) karşılaştığım birkaç etik dışı davranış var. Ortamın kuralları henüz oturmadığı için bunlar yasaktır denemiyor ama davranış olarak etik bulmuyorum, bulmuyoruz. Şöyle sıralayabiliriz:

1 - Profili dışarıya açık olanlara kolayca saldırmak. Evet birçok kullanıcının profili dışarıya açık ve siteye üye olarak bu kullanıcılara istediğimiz gibi yorum yazabiliyoruz. Bu istediğimiz gibi kısmı biraz bizim cürretkarlığımıza kalıyor tabi. Dışarıya açık ve ulaşımı kolay profil ve gruplar, kuyruğuna basılmış bir kullanıcının canavara (troll) dönüşüp herkese saldırgan yorumlar yazmasına izin de veriyor.

2 - Trollük dışı saldırılar var bir de. Sevmediğiniz birinin feed’ine (postuna) kendine yakıştırdığınız ölçüde yorumlar yazıyorsunuz, bunlar bazen çok çirkin olabiliyor. Bir örnek vermek gerekirse:

(Feed) -    A: Oğlumu çok özledim (fotoğraf)
(Yorum) - B: Oğlunuz bekar mı?
(Yorum) - C: Hayırdır A, oğlunun pezevenkliğini mi yapıyorsun?

Örneklemede açık bir saldırı söz konusu. A kişisi, C kişisini engellesin ya da engellemesin, feedini silsin ya da silmesin, bu bir kural olsa da olmasa da (davranışın nedeni ne olursa olsun) etik dışı bir davranış. Halk içinde buna  “ayıp” da deniyor.

3 - 1. ve 2. maddelerdeki durumlarla karşılaşınca ister istemez yorumları siliyoruz ama bir de nedensiz yorum silmek var. Feed’in sahibi feed’e yapılmış yorumları istediği gibi silebiliyor biliyorsunuz, bu bağlamda emek verin ya da vermeyin yazdığınız yorumunuzu feed sahibine emanet ediyorsunuz. Yorumun akıbeti ve kullanım hakları ona geçiyor bir nevi. Bu bağlamda beğenmediği yorumları ya da sevmediği insanların yorumlarını silebiliyor feed’in sahibi. Bence bu da pek etik bir davranış değil. Ortamı (Feed’i) bozmayan ya da konudan saptırmayan, saldırı içermeyen yorumlar feedlerin altından silinmemeli. Çok daha içimizden bir benzetmeyle anlatmaya çalışırsam bu, şirkette bıraktığınız kupanızın başkası tarafından kullanılması gibi bir şey (bu örnekle idare edeceksiniz artık :) ).

4 - Bir de sevmediğimiz ya da genelde kıstas aldığımız kendimizden daha düşük zekalı (?) bulduğumuz, hatta buna FF diliyle bitki dediğimiz insanlar var. İnsanların bitki diye etiketlemek çok ayrı bir etik maddesi tabi ama bir de böyle etiketlediğimiz kullanıcıların yorum ya da feedlerini yayınlayıp altında dalga geçme davranışı var ki bu da hiç etik bulmadığım bir şey. Bu “aa bana şöyle dedi, böyle dedi, şunu yaptı” diye birinin arkasından dedikodu yapmaktan çok farklı bir davranış değil nazarımda. Troll benzeri bir kullanıcının saldırılarından korunmaları için diğer insanlara uyarıda bulunma maksatlı yaptığımız alıntılar, bir nebze olayı kurtarabiliyor ama dalga geçme maksatlı yapılan alıntılar elitist bir hint kumaşı sanrısından öteye geçemiyor.

5 - FF’de de ne yazık ki Fw (forward) çılgınlığı devam ediyor. Feed’inizi gruplara ya da bir kimseye direkt ileti ile Fw etmemiz neyse de diğer bir kullanıcının feed’ini keni feed’imize Fw etmek çok gereksiz bir davranış. Etik olmadığı kısım da sanki bizimmiş gibi lanse etmek. Bir kullanıcının emeğini döküp (yazıp, fotoğraf ekleyip) oluşturduğu bir feed’i bizimmiş gibi lanse etmek hiç etik değil. Ayrıca ve zaten ilk yazılana yaptığımız yorumla feed’in, bizi izleyenler tarafından da görülmesini sağlayabiliyoruz.
Bir de bu konuya giren, bilmeden aynı feedleri açmak var ki bunun önüne geçmek biraz emek gerektiriyor. Önemli bir bilgi içerikli feedi açmadan önce site içerisinde arama yapmanız gerekliliği doğuyor yani.
Bir de içerik çalmak var. İnternetten bulunmuş fotoğraf ya da bir dosyayı kullanmak problem yaratmazken, şahsa ait bir dosyayı kopyalamak ya da yeniden feedlemek sorun yaratabiliyor. Başkalarının şahsi fotoğraflarını izinsiz kullanmak bu etik olmayan davranışa iyi bir örnektir.

6 - İçerik kullanımından söz etmişken, etiket kullanımına da değinmek gerek. Etiketleme doğru kullanıldığında son derece yararlı bir uygulama. Genel etiketler olduğu gibi (örn: #worldmusic , #karikatür , #yay ) şahsi etiketler de olabiliyor (örn: #bernabundandersal ,  #sunipeykmusic [attım] vs.). Genel etiketler neyse de şahsi etiketlerin kullanımı biraz özen istiyor. Şahsi etiketler, tek bir kullanıcının feedleri dilediği gibi  gruplayıp etiketlemesini ve dilediği zaman etiketlediği feedlere ulaşmasını sağlıyor. Bir başkası bu şahsi etiketi kullandığında etiketin yaratıcısı sorun yaşamaya başlıyor. Bu şahsi etiket diğer kullanıcılar tarafından takip edilebilir ama kullanılamaz bence, kullanılmasını etik bulmuyorum. Bu başkasının eşyasını izinsiz kullanmak ya da dolabını karıştırmak gibi bir davranış. Etiketin yaratıcısı bir diğerinin etiketlediği feed’i beğenmeyebilir (bu çok doğaldır) ve kendisi etiketlemediği için de o etiketi kaldıramaz ve böylece etiketleyip oluşturduğu seçme feedler çalışması, bir başka kullanıcı tarafından bozulmuş olur.

Parfe şahsının son yazıları

• from year one to now
• Doğum günü vb. kutlamarla ilgili tutumum
• Kadınları çekemeyen kadınlar üzerine bir diyalog
• Trakya ağzı ve Türk dili üzerine bir tartışma
• Saçmalamalar III

Kişisel Derinlik, Memleket meseleleri, Sözlük Alemleri | Yorumlar | Geri izleme
Toplam Okunma: 1020 | Bugunku Okunma: 2 | En Son Okunma: 09.09.2010 - 05:59